YENİSEY YAZITLARINDA ÖLÜMLE BERABER AYRI KALINAN CANLI VE CANSIZ VARLIKLAR İÇİN KULLANILAN İFADELER
Yazar: Furkan Ertuna BARIŞIK
ORCID: 0009-0005-5011-5644
Tür: Araştırma Makalesi / Research Paper
Özet: Çalışma, Yenisey Yazıtları’nda ölen kişilerin diliyle ifade edilen ve özlem duyulan kavramlar üzerinedir. Yenisey Yazıtları, ölen kişilerin ağzından yazılan mezar taşı yazıtları olması hasebiyle bireyin arzu, özlem ve nasihatlerini içermektedir. Bu sebepten Köktürk Yazıtları’nda kullanılan dil ne kadar resmî ise Yenisey Yazıtları’nda kullanılan dil de bir o kadar samimidir. Türklerin diğer dünyaya göçmelerine rağmen arkada bıraktığı maddi ve manevi varlıkları için mahzun olması, bunları tek tek sayarak âdeta feryat etmesi, dünyaya ve sahip olduklarına olan bağlılığını göstermektedir. Vatanı, ailesi ve sahip olduğu varlıklar için daima mücadele içerisinde olan Türkler, öte dünyaya irtihal ederken dahi arkada bıraktıkları için duydukları hüznü ifade etmekten kendisini alamamış ve samimi duygularını taşa kazıyarak ifade etme yolunu seçmiştir. Bu sebeple Yenisey Yazıtları; yer, gök, yurt, çadır, aile, at, kağan, asker ve halk kavramlarına yönelik oldukça duygusal ifadeler barındırmaktadır. Çalışmada, yazıtlarda kişinin bu dünyadan ayrılmasına rağmen dilinden düşürmediği ve özlem duyduğu kavramlar Türk tarihine, diline ve sosyolojisine dayanılarak ele alınacaktır.
Anahtar Kelimeler: Yenisey Yazıtları, Eski Türkler, Mezar Yazıtları, Ölüm.
Abstract: The study is about the concepts expressed in the language of the deceased in the Yenisei inscriptions and the consequences of longing. Since the Yenisei inscriptions are tombstone inscriptions written from the mouth of the deceased, they contain the person’s wishes, aspirations and advice. For this reason, while the language used in the Old Turkic Inscriptions is formal, the language used in the Yenisei inscriptions is equally informal. Yenisei inscriptions contain highly emotional expressions about the concepts of earth, sky, homeland, tent, family, horse, khagan, soldier and people. The fact that the Turks are saddened by the material and spiritual assets they left behind despitE their migration to the other world, and that they enumerate the mone by one, almost crying out, shows their devotion to the world and its existence. Turks, who were in a constant struggle for their homeland, family and property, could not help but express their sorrow for those they left behind even when they passed away, and chose to Express their sincere feelings by engraving them on stone. In this study, the concepts that the person never stops mentioning and longing for despite leaving this world will be discussed based on Turkish history, language and sociology.
Key Words: Yenisei Inscriptions, Ancient Turks, Grave Inscriptions, Death.
Atıf: Barışık, F. E. (2026). Yenisey Yazıtları’nda Ölümle Beraber Ayrı kalınan Canlı ve Cansız Varlıklar İçin Kullanılan İfadeler. Kâşgarlı Mahmud Dil ve Edebiyat Dergisi, 2 (3), 1-18.