SÖZCÜK SINIFLANDIRMALARINDA DİLBİLİMSEL DİLBİLGİSİ ÖLÇÜTLERİNİN KULLANILMASI
Yazar: Faruk ÖZEN
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8270-7987
Özet:
Günümüze kadar hem geleneksel dilbilgisi yaklaşımında hem de dilbilimsel
dilbilgisi yaklaşımında birçok sözcük sınıflandırma denemesi yapılmıştır. Sözcük sınıflandırmalarında hem geleneksel dilbilgisi hem de dilbilimsel dilbilgisi yaklaşımında bazı ölçütler kullanılmıştır. Bu ölçütler, sözcük sınıflarının kategori içi özelliklerini ve sınırlıklarını belirlemek için önemli bir ihtiyaçtır. Bu ihtiyacı birçok dilbilimci bir zorunluluk olarak görmektedir. Geleneksel dilbilgisi yaklaşımında sözcük sınıflandırmaları genellikle sözcüklerin öge konumuna veya anlam özelliklerine göre yapılmıştır. Dilbilimsel dilbilgisi yaklaşımında ise sözcüklerin anlambilimsel, biçimbilimsel ve sözdizimsel özellikleri dikkate alınarak sınıflandırmalar yapılmıştır. Geleneksel dilbilgisi yaklaşımına göre yapılan sınıflandırmalar sözcüklerin sınıflarını belirlemede geçerli parametreleri her zaman sağlayamamıştır. Fakat dilbilimsel dilbilgisi yaklaşımı temelinde yapılan sınıflandırmalar sözcüğün anlamı, biçimi ve sözdizimi temelinde yapıldığı için sözcüklerin sınıflarını belirlemede daha geçerli ölçütler sağlamıştır. Bu ölçütler içinden sözcüğün anlamsal özellikleriyle ilgili bilgiler içeren anlambilimsel ölçüt, sözcüğün sınıfını belirlemede her zaman doğru parametreler vermediği için çok tercih edilmemiştir. Bunun yerine sözcüğün sınıfını belirlerken daha somut parametreler sağladığı için sözdizimsel ve biçimbilimsel ölçütler kullanılmıştır. Bu iki ölçüt, sözcüğün biçimi ve sözdizimi özellikleri ile ilgili ölçütlerdir. Yine de sözcüğü belirlemede belirli parametreler sağladığından dolayı anlambilimsel ölçüt de kullanılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sözcük Sınıflandırma Ölçütleri, Anlambilimsel,
Biçimbilimsel, Sözdizimsel.
Abstract
Until today, many attempts have been made to classify words both in the traditional grammar approach and in the linguistic grammar approach. In lexical classifications, some criteria have been used in both traditional grammar and linguistic grammar approaches. These criteria are an important need for determining the intra-category properties and limitations of word classes. Many scholars or linguists see this need as a necessity. In the traditional grammatical approach, lexical classifications are usually made intuitively and according to the element position of words. In the linguistic grammar approach, on the other hand, classifications are made by considering the semantic, morphological and syntactic features of words. The classifications made according to the traditional grammatical approach did not always provide valid parameters for determining the classes of words. However, classifications based on the linguistic grammar approach provided more valid parameters in determining the classes of words since they were based on the meaning, form and syntax of the word. Among these criteria, the semantic criterion, which contains information about the semantic features of the word, is not preferred because it does not always provide accurate parameters for determining the class of the word. Instead, syntactic and morphological criteria were used because they provide more concrete parameters for determining the word class. These two criteria are related to the morphological and syntactic features of the word. Nevertheless, the semantic criterion was also used because it provides certain parameters for identifying the word.
Keywords: Word Classification Criteria, Semantical, Morphological, Syntactical.
Atıf: Özen, F. (2025) Sözcük Sınıflandırmalarında Dilbilimsel Dilbilgisi Ölçütlerinin Kullanılması, Kâşgarlı Mahmud Dil ve Edebiyat Dergisi, 1(1), 1-17.